Lastig
In 2009 deed de VVOJ (Vereniging van Onderzoeksjournalisten) een onderzoek naar de ‘Wob in de journalistieke praktijk’. Het onderzoek is gedaan onder VVOJ-leden: zij zijn op diverse manieren verbonden aan de journalistiek. Een meerderheid onder hen is het helemaal niet eens (27%) en enigszins niet eens (30%) met de stelling dat de Wob een makkelijke procedure is. Je kunt daaruit opmaken dat de Wob-procedure als lastig wordt ervaren. ‘Dwarsliggend’ (27%) en ‘lijdelijk verzet plegend’ (25%), zo ervaren ondervraagden de medewerking van overheidsinstanties bij hun Wob-verzoek. Ook geeft bijna drie kwart (73%) aan dat Wob-verzoeken volgens hen niet snel behandeld worden. Uit een soortgelijk onderzoek van de NVJ (Nederlandse Vereniging voor Journalisten) in 2010 komt naar voren dat de gemiddelde Wob-wachttijd zes weken bedraagt.

Nieuwswaarde
Wanneer een bestuursorgaan een Wob-verzoek weigert, kan de indiener bezwaar maken. Volgens het onderzoek van de NVJ gebeurt dit maar weinig. In de helft van de gevallen is dat omdat de nieuwswaarde inmiddels verdwenen is. Een derde geeft aan dat bezwaar maken te veel tijd of moeite kost.

De moeite waard?
Is het Wobben dan allemaal de moeite waard? Jazeker. Uit het VVOJ-onderzoek blijkt dat  bij destijds gepubliceerde onderzoeken het Wobben voor 80% tot nieuwe informatie leidde. Daarnaast geeft 89% aan dat zij de via een Wob-verzoek verkregen informatie ook echt alleen via de Wob te pakken konden krijgen. Deze informatie bleef anders verborgen in overheidsdossiers.

Tip
De overheid publiceert de  Wob-verzoeken en besluiten daarover op haar eigen website. Leuk om eens in te grasduinen; het geeft een goed inzicht in de doorlopen procedure.

Het bericht De waarde van de Wob verscheen eerst op Onderzoeksjournalistiek.net.

Breekijzer
In een democratie, waarin het volk de macht heeft en dus de overheid moet kunnen controleren, is de Wob een middel daartoe. Een middel dat voor de onderzoeksjournalist als breekijzer dient om overheidsinformatie te achterhalen.

Informatie die via de Wob verkregen is, geldt soms alleen als achtergrondinformatie. Het kan bestaande kennis onderbouwen of het leidt de onderzoeksjournalist verder naar nieuwe sporen en nieuwe invalshoeken. Dat is al belangrijk op zich, maar vooral belangrijk zijn de onthullingen die dankzij de Wob gedaan worden. Daarmee bewijst de Wob zich als ijzersterk wapen voor de onderzoeksjournalistiek om op de barricades te strijden.

Het bericht Wob als wapen verscheen eerst op Onderzoeksjournalistiek.net.

Dat klinkt heel eenvoudig, maar er zitten wel een aantal voorwaarden aan verbonden.

Verzoek
In het Wob-verzoek moet duidelijk omschreven zijn om welke informatie je vraagt. Deze informatie moet vastgelegd en beschikbaar zijn. Daarnaast moet het gaan over overheidsbeleid, de voorbereiding of uitvoering ervan. Het Wob-verzoek moet ingediend worden bij een bestuursorgaan.

Dat is vier maal ‘moet’ in één alinea en kenmerkend voor het Wob-verzoek. Het móet namelijk heel precies, want anders wordt het verzoek (gedeeltelijk) afgewezen.

Afgewezen
Een Wob-verzoek naar informatie die de Staatsveiligheid in gevaar brengt, gevoelige persoonlijke informatie of bedrijfsgeheime gegevens leidt steevast tot een afwijzing. Daarnaast overweegt men bij het toekennen van het verzoek of de openbaarmaking van bepaalde informatie een maatschappelijk of internationaal belang treft.

Het antwoord op het Wob-verzoek mag hooguit vier weken op zich laten wachten. Als het antwoord te lang op zich laat wachten, mag de aanvrager zich beroepen op de Wet dwangsom.  Wordt het verzoek afgewezen en ben je het daar niet mee eens? In dat geval is het mogelijk om bezwaar te maken.

Meer informatie over de Wob vind je op Woberater en Bigwobber. Twijfel je of jouw informatievraag in aanmerking komt voor de Wob? Doe dan de Wobtoets.

photo credit: _-0-_ via photopin cc

Het bericht De Wob in een notendop verscheen eerst op Onderzoeksjournalistiek.net.